Niềm vui mới trên những cánh đồng từng chỉ có lúa
Những ngày này, cánh đồng ven núi ở thôn Ải Nam phủ kín màu xanh của những giàn dưa leo đang vào vụ thu hoạch. Trên từng luống đất được vun cao ngay ngắn, hoa vàng nở rực xen lẫn những quả dưa to, dài, bóng mượt đung đưa trong nắng sớm, báo hiệu một mùa vụ đầy hy vọng.
Giữa ruộng dưa đang vào kỳ thu hái, chị Sùng Thị B La không giấu được niềm vui khi lần đầu tiên chuyển đổi từ trồng lúa, ngô sang trồng dưa leo. Ban đầu, gia đình chị khá lo lắng vì chưa có kinh nghiệm, nhưng nhờ được cán bộ khuyến nông hỗ trợ kỹ thuật, giống và phân bón nên mạnh dạn tham gia mô hình.
“Gia đình xuống giống từ tháng 11/2025, đến đầu năm 2026 bắt đầu thu hoạch liên tục. Dưa quả to, giòn, thương lái vào tận ruộng thu mua với giá khoảng 5.000 đồng/kg. Dưa hái đến đâu bán hết đến đó nên rất yên tâm”, chị La chia sẻ.
Không xa ruộng dưa của chị La, gia đình ông Vương Minh Tuấn cũng đang tất bật thu hái những lứa dưa đầu tiên trên diện tích hơn 2 sào ruộng. Trước đây, khu ruộng này mỗi năm chỉ cấy hai vụ lúa với thu nhập không cao. Nay chuyển sang trồng dưa leo, gia đình ông đã bán được gần 1 tạ dưa chỉ sau lứa đầu tiên.
Theo ông Tuấn, dù trồng dưa đòi hỏi công chăm sóc nhiều hơn nhưng thời gian sinh trưởng ngắn, quay vòng vốn nhanh và hiệu quả kinh tế cao hơn rõ rệt so với cây lúa truyền thống. “Cây vẫn tiếp tục ra hoa, đậu quả nên còn cho thu hoạch dài ngày”, ông cho biết.
Từng bước hình thành vùng sản xuất hàng hóa
Theo anh Trần Quốc Toản, cán bộ khuyến nông xã Phong Hải, mô hình trồng dưa leo thuộc dự án liên kết sản xuất với doanh nghiệp do Trung tâm Khuyến nông và Dịch vụ nông nghiệp Lào Cai triển khai trên diện tích 8 ha tại hai thôn Ải Nam và Ải Dõng, với sự tham gia của 39 hộ dân.
Trong quá trình thực hiện, người dân được hỗ trợ giống, phân bón, tập huấn kỹ thuật cũng như hướng dẫn chăm sóc và phòng trừ sâu bệnh. Nhờ cán bộ kỹ thuật thường xuyên bám sát đồng ruộng, hầu hết diện tích dưa đều sinh trưởng tốt, tỷ lệ đậu quả cao, năng suất và chất lượng bước đầu đạt yêu cầu.
Điều đáng nói hơn cả là mô hình đã tạo ra sự thay đổi trong tư duy sản xuất của người dân. Từ cách làm nhỏ lẻ, phụ thuộc hoàn toàn vào cây lúa, bà con đang dần tiếp cận phương thức sản xuất hàng hóa có liên kết tiêu thụ ổn định, tận dụng hiệu quả diện tích đất sau vụ lúa để tăng thu nhập trên cùng đơn vị canh tác.
Động lực cho hành trình xây dựng nông thôn mới
Sau sáp nhập, xã Phong Hải có quy mô hơn 12.000 ha với gần 17.000 nhân khẩu thuộc 11 dân tộc, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm hơn 62%. Địa bàn rộng, nhiều thôn vùng cao, hạ tầng còn phân tán khiến bài toán nâng cao thu nhập và phát triển kinh tế luôn là nhiệm vụ trọng tâm của địa phương.
Ông Vũ Trung Dũng, Chủ tịch UBND xã Phong Hải cho biết, để hoàn thành tiêu chí thu nhập trong xây dựng nông thôn mới, địa phương luôn tìm kiếm các mô hình sản xuất phù hợp, hiệu quả và bền vững. Qua đánh giá thực tế, dưa leo được xác định là cây trồng phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng của địa phương, có thời gian sinh trưởng ngắn và đầu ra khá ổn định.
“Chúng tôi sẽ tiếp tục vận động người dân mở rộng mô hình, khai thác tối đa diện tích đất canh tác để nâng cao giá trị thu nhập trên mỗi hecta”, ông Dũng nhấn mạnh.
Bên cạnh dưa leo, Phong Hải cũng đang tập trung phát triển nhiều loại cây trồng, vật nuôi có giá trị kinh tế cao như dứa, quế, cây dược liệu, chăn nuôi gà… Một số vùng sản xuất hàng hóa tập trung đã từng bước hình thành, tạo nền tảng cho phát triển nông nghiệp bền vững.
Năm 2025, sản xuất nông, lâm nghiệp của xã tiếp tục duy trì đà tăng trưởng ổn định. Tổng sản lượng lương thực đạt hơn 8.200 tấn, giá trị thu hoạch trên 1 ha đất canh tác đạt khoảng 115 triệu đồng/năm. Thu nhập bình quân đầu người hiện đạt 68 triệu đồng/năm.
Đến nay, xã có 7 hợp tác xã, trong đó 5 hợp tác xã hoạt động hiệu quả. Các vùng nguyên liệu dứa và chè đạt tiêu chuẩn VietGAP, từng bước trở thành nông sản chủ lực của địa phương. Đồng thời, nhiều mô hình liên kết tiêu thụ trong nuôi thủy sản, sản xuất chuối hàng hóa cũng đang được triển khai nhằm tạo đầu ra ổn định cho nông sản.
Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, xã Phong Hải đã đạt 16/19 tiêu chí nông thôn mới giai đoạn 2021–2025. Những giàn dưa xanh phủ kín cánh đồng hôm nay không chỉ báo hiệu một vụ mùa bội thu mà còn cho thấy sự chuyển mình trong tư duy sản xuất của người dân vùng cao. Từ những luống dưa vụ đông đầu tiên, một hướng làm giàu mới đang dần bén rễ trên đồng đất Phong Hải, mở ra kỳ vọng về một vùng quê ngày càng khởi sắc, no ấm./.
